نمىتوند خود را مهذب كند . فقط كسى كه تهذيب مىكند خداوند است ، چنانچه هدايت هم بدست خداست . خداوند بايد ما را هدايت كند زمينه‌اش دست ماست ، ما بايد جدى باشيم و دعا كنيم و رابطه‌مان را با انجام واجبات و مستحبات با خدا محكم نمائيم تا زمينه فراهم شود . وقتى چنين شد نور خداوند خواهد آمد . مثالى بزنيم ، البته اين مثال خيلى بعيد است ، اما از يك جهت هم تقريب به ذهن مىكند . لامپ برقى را در نظر بگيريد ، اين لامپ بايد براى خود زمينه را فراهم كند ، تا كارخانه به او نور دهد ، و گرنه اگر اتصالش را به كارخانه قطع كند ، مثلًا سيم پاره شود يا اينكه در خود لامپ نقصى به وجود بيايد ، خواه ناخواه نمىتواند نيروى لازم را براى ايجاد نور بگيرد . در اين عدم توانايى لامپ از كسب نيرو ، تقصيرى متوجه كارخانه برق نيست . نقص از كارخانه نيست ، هر چه هست از قامت ناساز و بىخاصيت خود لامپ است كه رابطه‌اش را با كارخانه قطع كرده است . هر چه هست تقصير لامپ است كه سيمش متصل نيست . به عبارت ديگر زمينه براى اينكه از كارخانه نيرو بگيرد و نور بدهد فراهم نشده است . در انسان هم همينطور ، زمينه دست ماست ، آمدن صفات خوب به جاى صفات رذيله هم همينطور براى همين هم به هر دو « تهذيب نفس » مىگوئيم ، يا قرآن اسمش را « تزكيه » مىگذارد ، يعنى پاك كردن دل از ناپاكيها . تزكيه و تهذيب از خداوند است . « . . . وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ الله لَهُ نُوراً فَمالَهُ مِنْ نُورٍ » ( كسى كه خدا برايش نورى قرار نداده ، داراى نورى نيست ) زندگى او تاريك است و وحشتناك . آنچه كه هست اين است كه ما بايد زمينه را فراهم كنيم ، تا استعداد گرفتن نور در ما به وجود آيد . اگر ما در يك شيشه را محكم ببنديم و آن را در ديا بيندازيم ، يك سال هم بماند يك ذره آب درون آن نمىرود آيا اين تقصير درياست يا تقصير شيشه‌اى است كه درش مسدود است . حالا به هر اندازه كه درش را باز كنيم ، آب داخل آن مىشود اگر يك روزنه كوچك روى در شيشه ايجاد شود ، آب ذره ذره به درونش نفوذ مىكند و اگر در شيشه را كاملًا برداريم ، ناگهان پر از آب مىشود . همينطور است اگر كسى مهذب نشود و نور خدا در دل نتابد . اين تقصير درياى بيكران رحمت الهى نيست ، تقصير خود اوست كه دلش را به صورت شيشه در بسته در آورده است ، در شيشه دل را بايد باز كرد تا ناگهان مالامال از نور خدا شود و اگر هم نيمه باز باشد ، كم‌كم نور در آن مىتابد . لذا